7 września 2026 r. w Sejmie naukowcy, politycy i przedstawiciele organizacji społecznych spotkali się podczas Narodowej Debaty o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków.
Susza może oznaczać droższą żywność, upał i problemy zdrowotne, a gwałtowna ulewa to zalane domy i uszkodzoną infrastrukturę. Zmiana klimatu coraz częściej przestaje być więc przedstawiana wyłącznie jako problem środowiskowy i dlatego zorganizowano w Sejmie debatę m.in. o konsekwencjach susz, upałów, powodzi błyskawicznych i gwałtownych burz dla obywateli.
Debatę zorganizował Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk we współpracy z Pracownią na rzecz Wszystkich Istot, Koalicją Klimatyczną i Państwową Radą Ochrony Przyrody. Obrady podzielono na trzy główne części: „Przyroda”, „Obywatele i gospodarka” oraz „Państwo”.
Konieczność
Organizatorzy wskazywali na coraz częstsze fale upałów, susze, gwałtowne opady i nawałnice. Symbolem wyjątkowo gorącego lata stał się pomiar 40,6 st. C odnotowany 28 czerwca w Kołudzie Wielkiej, przywoływany przez organizatorów jako historyczny rekord temperatury w Polsce. Celem debaty było pokazanie, że konsekwencje ocieplenia dotyczą już nie tylko przyrody, lecz także zdrowia, rolnictwa, gospodarki, infrastruktury i bezpieczeństwa państwa.
Rekomendacje
Efektem debaty był zestaw 13 rekomendacji podzielonych na trzy obszary.
Bezpieczeństwo obywateli i gospodarki
- Sprawdzenie przygotowania szpitali i całego systemu ochrony zdrowia na fale upałów oraz ekstremalne zjawiska pogodowe.
- Zwiększenie odporności rolnictwa i przetwórstwa, m.in. przez rozwój lokalnych rynków i skracanie łańcuchów dostaw.
- Przyjęcie prawa klimatycznego, które wyznaczy długoterminowe cele państwa, a jednocześnie zapewni przedsiębiorstwom większą przewidywalność regulacji.
- Uwzględnianie ryzyka klimatycznego w strategiach państwa, politykach sektorowych i przy podejmowaniu decyzji o najważniejszych inwestycjach.
Bezpieczeństwo środowiskowe
- Ochrona zasobów wodnych, zarządzanie wodą w skali zlewni i rozwijanie naturalnej retencji. Ważną rolę mają odgrywać m.in. mokradła, które zatrzymują wodę i węgiel w glebie.
- Prowadzenie gospodarki leśnej tak, aby zwiększać odporność lasów na zmianę klimatu i pożary oraz chronić wodę, różnorodność biologiczną i zasoby węgla.
- Przygotowanie miast na upały i podtopienia poprzez więcej zieleni i drzew, zatrzymywanie deszczówki oraz zapewnienie mieszkańcom dostępu do wody pitnej.
- Traktowanie sprawnych ekosystemów jako elementu bezpieczeństwa kraju i uwzględnienie ich w systemie zarządzania kryzysowego.
- Wykorzystanie planowania przestrzennego do ograniczania zagrożeń związanych m.in. z powodziami, suszą i ekstremalnymi temperaturami.
Bezpieczeństwo narodowe
- Włączenie skutków zmiany klimatu do analiz bezpieczeństwa i obronności państwa.
- Poprawa współpracy i komunikacji między służbami oraz rozwijanie systemów oceny i przewidywania zagrożeń.
- Zwiększanie odporności społeczeństwa na dezinformację klimatyczną i środowiskową, która może być wykorzystywana w działaniach wymierzonych w interesy Polski.
- Wzmocnienie kadrowe służb ratowniczych, rozwój ich wyposażenia i przygotowanie operatorów infrastruktury krytycznej na sytuacje kryzysowe.
Rekomendacje nie jest obowiązującym prawem, lecz propozycją działań skierowaną do władz publicznych. Naukowcy przedstawili politykom konkretny katalog działań, a temat klimatu został w Sejmie połączony bezpośrednio z bezpieczeństwem zdrowotnym, żywnościowym, gospodarczym, środowiskowym i narodowym. Prawdziwym sprawdzianem będzie to, czy zbiór rekomendacji trafi do ustaw, strategii, planów inwestycyjnych i systemu zarządzania kryzysowego. Dopiero wtedy będzie można ocenić, czy spotkanie w Sali Kolumnowej stało się początkiem realnych zmian.
- tekst: Joanna Kwolek
