Gładki, intensywnie zielony trawnik może kojarzyć się z zadbanym ogrodem, jednak murawa pozbawiona kwiatów i innych roślin jest często jednym z najmniej różnorodnych biologicznie elementów przestrzeni.
Problemem nie jest sama trawa, lecz sposób jej pielęgnacji. Intensywnie koszona składa się zwykle z niewielu gatunków, a rośliny takie jak koniczyna, mniszek czy stokrotki są usuwane. Tymczasem mogą one dostarczać zapylaczom nektaru i pyłku. Badania potwierdzają, że rzadsze koszenie zwiększa liczebność i różnorodność bezkręgowców. Metaanaliza obejmująca ogromne ilości danych wykazała, że ograniczenie koszenia sprzyja większej liczbie stawonogów.
Utrzymanie intensywnie zielonej trawy wymaga podlewania, szczególnie podczas suszy. W warunkach coraz częstszych niedoborów wody lepiej zaakceptować, że latem trawnik może częściowo zżółknąć. Nie oznacza to, że obumarł. Część murawy można zastąpić roślinami odpornymi na suszę, rodzimymi bylinami, krzewami lub łąką kwietną. Takie rozwiązania ograniczają zużycie wody i zwiększają wartość przyrodniczą ogrodu.
Zalecenia
Najprostsze działania dla posiadaczy trawników to koszenie rzadziej i wyżej, pozostawienie części ogrodu bez koszenia, ograniczenie podlewania, rezygnacja z niepotrzebnych herbicydów i nawozów, sadzenie rodzimych roślin i tworzenie łąk kwietnych i miejsc z naturalną ściółką. Dobrym rozwiązaniem jest także mozaikowe koszenie, które polega na pozostawianiu fragmentów wysokiej roślinności, podczas gdy inne części pozostają krótkie. Badania wskazują, że taki sposób pielęgnacji sprzyja zapylaczom i zwiększa różnorodność owadów.
Ekologiczny ogród wcale nie musi wyglądać na zaniedbany. Może łączyć krótki trawnik do zabawy i wypoczynku, wyższą trawę w mniej uczęszczanych miejscach, łąkę kwietną, rodzime krzewy i byliny, drzewa zapewniające cień i fragmenty z naturalną ściółką. Tak zaprojektowana przestrzeń jest estetyczna, funkcjonalna i bardziej odporna na suszę. Zapewnia też schronienie i pokarm owadom, ptakom i innym organizmom.
Przyszłość
Trawniki zajmują duże powierzchnie ogrodów, parków, osiedli i terenów przy szkołach. Jeśli wszędzie będą jednorodną, krótko koszoną murawą, stracimy ogromny potencjał dla przyrody. Jeśli część z nich przekształcimy w bardziej różnorodne siedliska, miasta zyskają dodatkowe miejsca wspierające bioróżnorodność. Przyszłość nie wymaga rezygnacji z trawników, tylko odejścia od przekonania, że jedynie perfekcyjnie skoszona murawa świadczy o dobrym gospodarowaniu przestrzenią. Trawnik powinien być przede wszystkim pełen życia.
- tekst: Joanna Kwolek
