Samodzielne prace remontowe nie tylko są tańsze niż zlecone profesjonalistom, lecz także mogą przynieść wiele satysfakcji.
Albo z kiepskich materiałów i w nieciekawych wzorach, albo drogie – tak przedstawiała się sytuacja, kiedy w zeszłym roku stanęłam przed koniecznością zaopatrzenia remontowanego gruntownie mieszkania w dwie pary drzwi, do sypialni i łazienki. Zdaję sobie sprawę z tego, że odpowiednia suma pieniędzy prawdopodobnie pozwoliłaby uporać się z problemami z jakością i estetyką, ale na ówczesnym etapie inwestycji stan mojego konta nie dopuszczał już takich rozwiązań. Mój upór nie dopuszczał za to budżetowych rozwiązań sklepowych – wymarzyłam sobie bowiem drzwi i ościeżnice drewniane, a przynajmniej zawierające jakiś komponent naturalnego surowca (wióry w płycie się nie liczą!).
Przygotowania
Miały być drewno i klasyczny design, a do tego tanio – ze względu nie tylko na budżet, lecz także na planowane eksperymenty z montażem kocich przejść. Moje rdzennie łódzkie serce nie zniosłoby potencjalnych szkód dokonanych na nowym drogim materiale (mój były partner pochodzący z południa Polski twierdził, że pod względem stosunku mieszkańców do pieniędzy Łódź to taki mały Poznań – może coś w tym jest, ale zgadnijcie, kto z naszej dwójki częściej bywał spłukany?).
Wracając do wymagań, tak postawione warunki brzegowe doprowadziły mnie do chwili, w której pakowałam do samochodu dwa kupione za grosze, używane, zamazane ohydną szarą farbą akrylową skrzydła drzwiowe, z mocnym postanowieniem przerobienia ich na te wymarzone. Wnioskując z fragmentów widocznych spod farby oraz ciężaru, przynajmniej częściowo drewniane. Tu ważna uwaga: razem z garażem zaaranżowanym tymczasowo na warsztat pojemne auto to ważny, choć nie niezbędny element wyposażenia entuzjastki meblowych inicjatyw DIY. Drzwi były moim pierwszym pełnowymiarowym projektem i dobitnie pokazały, że do komfortowej pracy niezbędny jest kawałek przestrzeni pozwalający na swobodne brudzenie, kurzenie, hałasowanie, chlapanie farbą i rozsiewanie chemicznych oparów. Może to być kawałek podwórka, pokój – pracownia (zazdrościłabym!), piwnica lub właśnie garaż.
Własny nadwymiarowy środek transportu – choć wygodny – nie jest aż tak potrzebny, gabaryty zazwyczaj transportuje się raz i jest to do ogarnięcia z pomocą zmotoryzowanych znajomych, taksówki bagażowej czy wynajmowanego samochodu XL na godziny.
Zrób to sam(-a)
Przedstawiam Wam proces renowacji i modyfikacji dwóch par drzwi wewnętrznych przeprowadzony własnoręcznie, metodą prób i błędów, w oparciu o źródła internetowe, dobre rady oraz instrukcje obsługi narzędzi i preparatów. Proces został zakończony sukcesem, drzwi zostały zamontowane, wyglądają i działają tak, jak było to zaplanowane. No, prawie. Dzielę się tutaj swoimi doświadczeniami i zostawiam wskazówki tym, którzy chcieliby to powtórzyć, z drzwiami lub jakimkolwiek innym elementem drewnianym o zbliżonej charakterystyce. Wszystkie elementy opisuję na tym konkretnym przykładzie, jednak sposób działania narzędzi i kolejność działań będą dość uniwersalne.
Osobiście uważam, że warto – to nie tylko sposób na oderwanie się od ekranu i przewietrzenie głowy pracą manualno-artystyczną, lecz także mały bunt wobec wszechobecnej kultury „wyrzuć i kup nowe”. Takie przedsięwzięcie kosztuje nas czas, wysiłek i wcale niemałe – chociaż mimo wszystko mniejsze niż nowy produkt – pieniądze (sprzęt, materiały, środki chemiczne, zwłaszcza gdy ktoś zaczyna przygodę z renowacją zupełnie od zera), jednak do listy korzyści można dopisać rzeczy ważniejsze od finansów. Projektowanie zmian i rozwiązywanie pojawiających się problemów budzi kreatywność, nauka nowych umiejętności cieszy i rozwija mózg, a satysfakcja z własnoręcznej fizycznej pracy jest bezcenna w dobie wszechobecnej cyfrowości. Do tego dochodzi radość z posiadania niepowtarzalnego elementu wystroju wnętrza oraz osobisty wkład w kulturę „less waste”. Do dzieła!
Czego potrzebujesz
• Obiekt, czyli drzwi drewniane lub fornirowane (płyta meblowa okładana cienką warstwą prawdziwego drewna), wymiennie inny mebel o zbliżonej charakterystyce (regał, szafa itp.). Na meblach z płyty też się da, ale po pierwsze, nie próbowałam, więc się nie wypowiem, a po drugie – specyfika pracy będzie nieco inna. Niniejszy poradnik odnosi się do elementów drewnianych.
• Preparat do chemicznego usuwania powłok malarskich. Nie chcę reklamować konkretnej marki, w moim przypadku dobrze sprawdził się francuski preparat w żelu do kupienia online. Do tego jeden lub dwa pędzle płaskie do nakładania.
• Szpachelki. Kilka sztuk – tępią się, a to narzędzie musi mieć ostre krawędzie, żeby działało odpowiednio.
• Szlifierka oscylacyjna. Do szlifowania na płasko, do wyboru są różne kształty i półki cenowe. Jeśli powierzchnia do szlifowania jest mniejsza, można pokusić się o pracę ręczną wyłącznie z użyciem papierów ściernych, kostek i waty stalowej. Wymaga to więcej siły i czasu, za to gwarantuje mniej pyłu, hałasu i zakupów.
• Dremel lub ręczna szlifierko-polerka do detali – opcjonalnie, w zależności od potrzeb i możliwości. Cena to ok. 200 zł za najprostszy model, który przy usuwaniu resztek farby z listew ozdobnych sprawdził się znakomicie.
• Kilka arkuszy papieru ściernego o różnej gradacji (ja używałam 80, 100 i 120), kostki/gąbki ścierne i wata stalowa do szlifowania detali ozdobnych.
• Środki ochrony indywidualnej: okulary ochronne (przy szlifowaniu z użyciem waty stalowej koniecznie, pył drewniany zdecydowanie nie służy oczom), rękawiczki gumowe do pracy z chemią (kapnięcie środka na skórę nie poparzy nas od razu, ale przedłużona ekspozycja nie jest obojętna dla naszego zdrowia, a poza tym rozpuszczona farba po prostu brudzi) i maseczka przeciwypyłowa FFP2, P351 – przy szlifowaniu większych powierzchni szlifierką straszliwie się pyli, szkoda płuc.
• Stanowisko pracy. Przyda się folia na podłogę, coś, na czym można oprzeć nasz materiał (u mnie były to stare opony, ale stół roboczy, koziołki stolarskie czy nawet stara szafka będą o wiele lepsze) i odkurzacz przemysłowy do sprzątania pyłu i złuszczonej farby.
Jeśli mamy w planach wykonanie kocich przejść, konieczne będą jeszcze narzędzia: wiertarka z wiertłem do drewna o grubości 8–11, wyrzynarka (oba sprzęty można wypożyczyć na dobę), młotek, gwoździe stolarskie i klej do drewna (dobrym źródłem tego typu akcesoriów są sklepy wielobranżowe). Do estetycznego wykończenia przejść ja wykorzystałam drewniane ramki na zdjęcia i listewki z marketu budowlanego. Na koniec nasze dzieło trzeba będzie pomalować lub w inny sposób zabezpieczyć. Tutaj kupujemy wybraną farbę/bejcę/lakier/lazurę lub wosk/olej, zestaw do ich nanoszenia rekomendowany przez producenta (pędzel lub wałek) oraz taśmę malarską.
Szpachle w dłoń
Przygotowujemy stanowisko pracy: rozkładamy folię, szykujemy sprzęt, zakładamy ubranie robocze, rękawiczki i maskę. Demontujemy wszelkie klamki, uchwyty, szyldy i inne elementy, tak żeby został goły, drewniany mebel. Zaczynamy od chemicznego usunięcia starych powłok malarskich. Układamy drzwi na podpórce i nakładamy preparat na fragment powierzchni, który zdążymy oskrobać, zanim wyschnie.
Po wyschnięciu świeżo rozpuszczona farba wraz z preparatem przyklei się z powrotem do drewna i proces trzeba będzie zaczynać od nowa. Odczekujemy wskazany przez producenta czas i zabieramy się za skrobanie łuszczącej się, częściowo odwarstwionej powłoki za pomocą szpachelki. Technika wyrabia się intuicyjnie, należy tylko pamiętać, żeby nie dociskać jej zbyt mocno, bo możemy uszkodzić powierzchnię drewna. Proces powtarzamy do uzyskania czystego, suchego drewna na całej powierzchni, co czasami wymaga usunięcia kilku warstw starych powłok i lakierów. Dwustronne oczyszczenie dwóch pełnych skrzydeł zajęło mi w sumie kilka dni pracy po 3–4 godz.
Szlifierką, papierami ściernymi, kostką, dremelem – cokolwiek dobrze się sprawdzi w danym miejscu – usuwamy drobne pozostałości farb i lakierów. W przypadku detali ozdobnych to dodatkowe kilka godzin pracy, ale dobrze wykonane oczyszczanie jest podstawą efektu „wow”.
Dodatkowo przeszlifowanie całej powierzchni daje nam gwarancję dobrego pokrycia nowym kolorem.
Wyznaczamy usytuowanie i rozmiary otworu na kocie przejście. Ja dostosowałam je do wcześniej kupionych ramek na zdjęcia. Spokojnie wyznaczamy linie cięcia i wszystkie wymiary. Najlepiej sprawdzić je kolejnego dnia przed przystąpieniem do wiercenia – błąd na tym etapie może być ciężki do skorygowania. Wykonywanie docelowego otworu w płaszczyźnie drzwi zaczynamy od nawiercenia w rogach planowanego obrysu przejścia małych otworów, w które będzie można włożyć ostrze wyrzynarki (ja wierciłam wiertłem 11, ale 8 też powinno wystarczyć).
Wyrzynarką kończymy dzieło. Jeśli Wasze drzwi też są puste w środku, pójdzie łatwo, z otworem w litej desce trzeba się dłużej pomęczyć. Nie ma szans, żeby linie cięcia były idealnie proste – weźcie to pod uwagę, planując wykończenie. Moje „fale Dunaju” ukryłam pod ozdobnymi ramkami.
Drzwi na zdjęciu mają ramiak wykonany z płyty meblowej fornirowanej, natomiast główne płyty to tzw. honeycomb – cienkie płyty fornirowane wypełnione tekturową strukturą plastra miodu, usztywnione tylko pojedynczymi listwami drewnianymi. Takie rozwiązanie daje lekkość, sztywność i oszczędności na materiale, ale w naszym przypadku wymusza wzmocnienie krawędzi wyciętych otworów drewnianymi kątownikami (listwy o prostokątnym przekroju, dostępne w marketach budowlanych) włożonych ściśle między płyty i zamocowanych gwoździami stolarskimi. Dzięki temu przejścia będą stabilne. Następnie złożyłam ramki wraz z listewkami, które szerokością odpowiadały grubości drzwi. W ten sposób powstały tunele wykańczające otwory. Pierwsze listewki pieczołowicie docinałam ręcznie piłką do drewna, ale zirytowana niedoskonałościami zamówiłam docięcie na wymiar razem z wykończeniem krawędzi na 45 st. Jest to usługa wykonywana profesjonalną piłą stolarską, tzw. ukośnicą, co kosztuje grosze w markecie budowlanym, za to oszczędza czas i nerwy.
Zwieńczenie prac
W moim przypadku takie tylko oczyszczone, niepomalowane i niewykończone drzwi zostały zamontowane, żeby służyły do końca remontu.
Dopiero po zakończeniu prac, które mogłyby je uszkodzić, już osadzone na zawiasach skrzydła i ościeżnice malowałam półprzejrzystą lazurą do drewna. Na koniec zamontowałam, używając kleju do drewna i gwoździ stolarskich, przygotowane i pomalowane wcześniej kocie tunele.
Dzięki temu udało mi się uniknąć zacieków i innych niedoskonałości wynikających z malowania elementów dekoracyjnych w pionie. Drewniane ościeżnice widoczne na zdjęciach są nowe – to najprostsza wersja wykonana z drewna iglastego w standardowych wymiarach, dostępna w marketach budowlanych. Wybrałam takie ze względu na budżet i możliwość samodzielnego malowania tym samym kolorem, co skrzydło. To rozwiązanie zemściło się na etapie dopasowywania zamontowanych już drzwi – jedna ościeżnica okazała się nieco szersza niż powinna, co okazało się dopiero po montażu. W efekcie klamka w jednym pomieszczeniu służy tylko za dekorację, ponieważ zapadka nie sięga do otworu w futrynie. No cóż – takich drzwi na pewno nie ma nikt inny.
- Tekst i zdjęcia: Elżbieta Magdalena
- Tekst ukazał się w numerze 7-8/2-26 Magazynu VEGE