Szynszyle cierpią podwójnie – jako zwierzęta sprzedawane w sklepach zoologicznych, a także zabijane na futra. Jak uczynić życie tych, które trafiają do naszych domów, jak najlepszym?
Szynszyle to gryzonie pochodzące z Ameryki Południowej. Ich uroczy wygląd i wspaniała okrywa włosowa stały się dla nich prawdziwym przekleństwem. Przez te cechy szynszyle dołączyły do gatunków wykorzystywanych do produkcji futer naturalnych, a także sprzedawanych w sklepach zoologicznych jako zwierzęta domowe.
Szynszyle żyją średnio 15–20 lat (czasami nawet dłużej) – należy wziąć to pod uwagę, jeśli zdecydujemy się na ich adopcję. Samice są nieco większe niż samce – ważą do 800 g, podczas gdy samce ok. 600 g.
Są to zwierzęta nocne i o tej porze potrafią być głośne. Poza tym są bardzo aktywne i skoczne, jednak na pewno nie można ich uznać za przymilające się do człowieka. Dbałość o futro sprawia, że niekoniecznie lubią głaskanie – ludzka dłoń je „brudzi”.
Towarzystwo
Szynszyle to zwierzęta silnie stadne. Należy zawsze trzymać przynajmniej dwa osobniki tej samej płci. W ich przypadku kastracja/sterylizacja nie istotnie wpływa na zachowanie, nie jest też wymagana profilaktycznie ze względów medycznych. Jeśli natomiast decydujemy się trzymać razem samca i samicę, zaleca się aby to on był wykastrowany, z uwagi na ograniczenie popędu i co za tym idzie komfort samicy.
Podobnie jak w przypadku innych gryzoni szynszyle należy łączyć według ściśle określonych zasad, a nieprawidłowo przeprowadzona socjalizacja może skończyć się kalectwem lub nawet śmiercią zwierzęcia. W przypadku szynszyli – z uwagi na ich introwertyczny charakter – bardzo łatwo jest przeoczyć, że zwierzęta się nie zaakceptowały i w efekcie może dojść do nagłej z perspektywy opiekuna agresji.
Metod łączenia jest kilka. W jednej z nich pierwszy etap to zapoznanie zwierząt na neutralnym gruncie z dostępnym piaskiem do kąpieli.
Następny etap, gdy nie ma niepokojących oznak u szynszyli, to wzięcie ich na kolana i pocieranie futrem o futro. Jeśli dalej nie ma problemów, to zwierzęta przekłada się do małej klatki z wysypanym na środku jedzeniem. Gdy zaczną zachowywać się przyjaźnie, mogą trafić do końcowej klatki – na początku pustej (zaopatrzonej jedynie w jedzenie i wodę) i dokładnie wyczyszczonej, tak aby nie było w niej zapachów. Wyposażenie jest dokładane stopniowo, przy jednoczesnej obserwacji zachowania szynszyli. Proces ten może potrwać miesiąc lub nawet dłużej i bywa problematyczny.
Mieszkanie
W przypadku szynszyli polecane są woliery lub klatki kilkupiętrowe o wysokości minimum 100 cm i 80 cm x 50 cm w podstawie dla dwóch osobników. W wyposażeniu powinny znaleźć się piętra i hamaki, domki (np. drewniane i/lub materiałowe), wiszące tunele, konary i gałęzie drzew jadalnych. Na stałe lub okresowo (np. na wybiegu) konieczny jest dostęp do specjalnego piasku do kąpieli.
Podłoże, jakie należy stosować, to podobnie jak w przypadku szczurów kocyki, posłania typu dry bed lub maty łazienkowe z warstwą drewnianego, niezbrylającego się pelletu pod spodem. W klatce należy umieścić kuwetę wysypaną niezbrylającym się żwirkiem drewnianym.
Doskonałą zabawką będzie kołowrotek o średnicy minimum 40 cm bez efektu nożyc i o pełnej bieżni (inne kołowrotki mogą doprowadzić do bolesnych uszkodzeń kręgosłupa lub kontuzji). Bardzo ważne są też regularne i bezpieczne wybiegi w mieszkaniu. Nigdy nie wyprowadzamy szynszyli na spacer i nie wypuszczamy na dworze.
Dieta
Szynszyle potrzebują stałego dostępu do wody i jedzenia, przy czym należy zwrócić uwagę na lokalizację misek i poideł, aby słabsze osobniki także mogły się do nich dostać. Podstawą ich diety są suszone zioła, kwiaty i siano, które muszą być stale dostępne. Do tego można podawać gałązki np. gruszy lub jabłoni. Nie wolno natomiast kupować szynszylom ziaren zbóż, owoców i orzechów, ponieważ gryzonie te mają skłonność do cukrzycy i problemów stomatologicznych. Ich zęby rosną całe życie, a na ich stan wpływa prawidłowy stosunek fosforu i wapnia oraz duża ilość włókien roślinnych w diecie.
Zaleca się podawanie odpowiednio zbilansowanych mieszanek ziołowych dla koszatniczek i szynszyli. Są dostępne gotowe mieszanki z dobrym składem. Można też podawać świeże zielone rośliny (cykoria, mniszek lekarski, wysiany owies) w niedużych ilościach, ale tylko jeśli wiemy, że szynszyla nie ma pasożytów. W przeciwnym razie mogą pojawić się problemy z niebezpiecznymi biegunkami i wzdęciami, które są niebezpieczne dla tych gryzoni.
Uzupełnieniem diety może być granulat, ale jedynie bezzbożowy i w formie pelletu. W przeciwieństwie do pozostałych gryzoni koszatniczki i szynszyle potrafią metabolizować wapń i jeśli ich dieta nie zawiera odpowiedniej jego ilości (wapń naturalnie jest obecny np. w kwiatach malwy i nagietka), wskazana jest suplementacja. W tym celu należy wybierać źródła wysokiej jakości i stosować się do zaleceń lekarza prowadzącego.
Leczenie
Gryzonie leczy się u weterynarza specjalisty od zwierząt egzotycznych. Podobnie jak w przypadku innych gryzoni także u szynszyli ważne są regularne badania profilaktyczne – morfologia, biochemia, USG i przeglądy stomatologiczne. Dodatkowo trzeba im regularnie wykonywać test w kierunku giardii. Unikajmy przegrzania zwierząt i przeciągów, a podczas transportu chrońmy naszych podopiecznych szynszyle przed działaniem zarówno niskich, jak i wysokich temperatur.
Adoptuj szynszylę
Podobnie jak inne gryzonie, także szynszyle dotyka problem bezdomności i trzymania w nieprawidłowych warunkach, z których powinny zostać odebrane interwencyjnie. Organizacje, które prowadzą adopcje uratowanych zwierząt to:
• ArbuZ,
• Gryzonie – Fundacja Pomocy Zwierzętom Bezpieczna Przystań,
• Okienko życia dla królików i gryzoni,
• Puchaty Patrol,
• Schrońgryzoń,
• Viva Gryzonie.
Szynszyle na zdjęciach ilustrujących ten artykuł to Margolcia i Śnieżka. Obecnie mieszkają w domu tymczasowym „Na Świerkowej” i szukają opiekunów na stałe.
- Tekst: Zuzanna Pietrowska
- Tekst ukazał się w numerze 6/2026 Magazynu VEGE