• Vegebrytą miesiąca czerwca zostanie Alex Somers – współpracownik islandzkiego zespołu Sigur Ros, który wraz z wokalistą Jonsim Birgissonem wydał wegańską książę kucharską.

• Specjalnie dla naszych czytelników przygotowaliśmy przepisy na potrawy kuchni iberoamerykańskiej w wersji wegańskiej oraz na dania z quinoa.

• W dziale zdrowie dowiemy się czy ADHD może być spowodowane nieprawidłową dietą, przeczytamy jak dbać o stawy oraz co dobrego mają w sobie szparagi.

• Miłośnicy tematyki ekologicznej przeczytają o zielonym wzroście, czyli o tym, czy ekologia może iść w parze z ekonomią. Dowiedzą się również, czy ze wzgledu na wysoki stopień zanieczyszczenia powietrza w miastach warto rezygnować z jazdy na rowerze.

• Napiszemy o wyjątkowym Teatrze Avatar z Legnicy, który tworzą artyści zaangażowani, szczególnie tematyką prozwierzęcą.

• W dziale zwierzyniec powiemy o życiu emocjonalnym zwierząt piórem Marca Bekoffa, o zaletach wychowania dzieci ze zwierzętami, a także odpowiedzialnej opiece nad myszkami. Poradzimy co zrobić ze zwierzęciem w trakcie urlopu oraz jak humanitranie odstraszyć krety i inne szkodniki ogrodowe.

• Z myślą o wakacjach przygotowaliśmy kilka artykułów o turystyce górskiej – m.in. miniporadnik górski, wywiad ze znaną wegańską wspinaszką Steph Davis oraz wspomnienia z Bieszczadów.

• Poza tym mnóstwo niespodzianek i konkursów.

Zapraszamy do kiosków już w czerwcu!

Dla części kobiet macierzyństwo jest nierozerwalnym i nieodłącznym elementem ich kobiecości. Dlaczego tak jest? Co powoduje, że bycie mamą jest dla nas tak ważne i dla wielu staje się głównym celem życiowym? Skąd biorą się w nas tak silne emocje i uczucia do dzieci?

Macierzyństwo jest jednym z zadań, jakie stają przed kobietą. Można rozpatrywać je z trzech różnych perspektyw: biologicznej, socjologicznej i psychologicznej. Mogłoby się wydawać, że perspektywa biologiczna jest podstawowym aspektem bycia rodzicem, bowiem na nic nam dojrzałość psychiczna czy gotowość do wejścia w role społeczne, jeśli nasz organizm nie jest zdolny do urodzenia dziecka. Przygotowanie do macierzyństwa tak naprawdę rozpoczyna się już w okresie życia płodowego, kiedy to w ciele dziewczynki powstają komórki jajowe, które w okresie dojrzewania zostają „uwalniane” do jajowodów.

• Wszechmogące hormony

Za regulowanie czynności rozrodczych odpowiada podwzgórze, zawiadujące hormonami, które także w tych wszystkich procesach biorą udział. Obecność dziecka w łonie matki powoduje wzrost poziomu estrogenu i progesteronu. Hormonami pobudzającymi odruchy macierzyńskie (a dokładniej instynkt ochrony życia) są zarówno HPL (human placental lactogen) oraz prolaktyna. Istotna jest także oksytocyna. Stymuluje skurcze macicy, odpowiada za laktację, ale także wspomaga zacieśnianie się więzi między matką a noworodkiem. Zdaniem Joan Borysenko, doktor psychologii z Harvard Medical School, zdrowe emocjonalnie matki, zakochują się w swoich maleństwach dokładnie tak jak w swoich partnerach. W momencie odstawienia dziecka od piersi, produkcja oksytocyny spada. Jednocześnie kończy się faza zakochania w dziecku, a zaczyna się przywiązanie, które następnie przeradza się w prawdziwą, głęboką miłość.

• Rodzina – pierwsza szkoła

Macierzyństwo ma także swoje odniesienie do socjologii. Bez wątpienia jest to jedna z ról społecznych, jakie przychodzi podjąć kobiecie. Z jednej strony jesteśmy do tego przygotowywane od maleńkości wychowując się i czerpiąc wzorce od naszych matek, przyglądając się innym matkom a w końcu poszukując własnych sposobów na spełnienie się w tej roli. Poza tym mamy do czynienia również ze stereotypami. Macierzyństwo bowiem jawi się jako podstawowa cecha zachowania dorosłej kobiety. Bycie matką nie jest sprawą łatwą. Każdej matce (prawie każdej) zależy na tym, by być jak najlepszym rodzicem. Bez wątpienia podstawowym czynnikiem, który to warunkuje jest nasza pierwsza szkoła – rodzina, w której się wychowujemy. To stąd biorą się (w głównym stopniu) nasze umiejętności, poglądy i wyobrażenia. Należy także pamiętać, że złe dzieciństwo nie jest usprawiedliwieniem a zobowiązaniem do tego, by starać się nie popełniać błędów.

• Zachwiana równowaga

Z kolei psychologowie określają narodziny dziecka jako krytyczne wydarzenie życiowe. Fachowa literatura określa ten termin jako „sytuację, w której nastąpiło zakłócenie równowagi między człowiekiem i otoczeniem tak wielkie, iż dotychczasowe formy przywracania równowagi są niewystarczające i należy szukać nowych sposobów jej uzyskania” (M. Beisert). Jednocześnie pozostanie rodzicem można określić jako zadanie rozwojowe. Bez wątpienia pojawienie się maleńkiego dziecka (zwłaszcza pierwszego) jest wydarzeniem przełomowym, wymagającym nowych umiejętności, uczuć i zmian w dotychczasowym życiu.

•  Matka Polka

Rola matki, niezależnie od tego czy myślimy o dzisiejszych czasach czy cofamy się kilka wieków wstecz, zawsze przede wszystkim będzie kojarzona z ciążą, urodzeniem dziecka a także z obdarzaniem dziecka bezwarunkową miłością i bliskością, jakiej potrzebuje noworodek.

Pisząc o macierzyństwie nie sposób uciec od wszechobecnego obrazu Matki – Polki. Wyrósł on po części na kanwie tak czczonego w Polsce kultu Maryjnego. Jednakże w dużo większym stopniu do jego obecności w naszej kulturze przyczyniły się wydarzenia historyczne. II wojna światowa, czasy stanu wojennego doprowadziły do tego, że na barki matek spadła odpowiedzialność za wychowanie dzieci, prowadzenie domu i niejednokrotnie zapewnienie bytu materialnego. Stąd styrana życiem matka kilkorga dzieci, wracająca z pracy, obwieszona siatkami zakupów, gotująca wieczorem obiad na następny dzień a w nocy piorąca i prasująca ubrania. Ostatnie jednak lata na szczęście dają nam wyraźny odwrót od tego stereotypu.

Kolejne etapy macierzyństwa przyrównane do radości wg ojca Jerzego Szyrana, franciszkanina, doktora teologii moralnej

radość cudu – wiąże się to z niedowierzaniem i zarazem ogromnym szczęściem, jakie niosą za sobą narodziny dziecka;

radość rozwoju – przeżywa ją matka, ciesząc się z każdej nowej umiejętności, jaką zdobywa dziecko;

radość twórczości – odnosi się do okresu, w którym dziecko jest już sprawniejsze manualnie, a satysfakcje przynoszą różnego rodzaju wytwory plastyczne;

radość odkrywania – każdy kolejny rok życia odkrywa przed rodzicami umiejętności, zdolności i talenty dziecka;

radość towarzyszenia – matka towarzyszy w większości najważniejszych dla dziecka wydarzeń (szkolne przedstawienia, egzaminy itp.);

radość dorastania – zależne dotąd od swej matki dziecko zaczyna się usamodzielniać;

radość spełnienia – jest to ostatnia z radości, którą matka doświadcza trzymając na kolanach wnuka.

Z okazji Dnia Matki wszystkim Mamom życzę wszystkiego najlepszego, radości i spełnienia, jakie daje macierzyństwo.

Artykuł napisałam w oparciu o moją pracę magisterską.

4 kim jest matka – macierzyństwo: biologia i kultura w jednym

6 listy do M. – co martwi mamy wegedzieci?

8 pępowina i cięciwa – rodzicielstwo to niełatwa gra przygodowa

dobra karma

10 słodka niespodzianka – smaczne upominki nie tylko na Dzień matki

12 a to seler – niemal bez kalorii, za to z cudownymi własnościami leczniczymi

14 indyjskie inspiracje – kulinarne wspomnienia z podróży Joli Słomy i Mirka Trymbulaka

na zdrowie

21 zielony lek na PSM – jak naturalnie złagodzić objawy zespołu napięcia przedmisiączkowego

vegebryci

24 Elektryczne Gitary – wegetariański coming-out legendarnego zespołu

eko-logika

30 fabryka jak drzewo – nie musimy się zgadzać na półśrodki, recykling nie ocali środowiska

36 rozliczą nas wnuki – kto powinien decydować o tworzeniu parków narodowych?

w odbiciu

40 apetyt na urodę – zmysłowe kosmetyki jadalne

damy radę

42 ulotne i piękne: ogród – raj dla motyli

 zwierzyniec

44 głodzilla w potrzebie – egzotyczni pensjonariusze niezwykłego lubelskiego schroniska dla gadów

47 pacjenci z łapanki – jak lecznica Koteria znalazła rozwiązanie problemu bezdomności kotów

50 chomiki to nocne marki – wbrew pozorom opieka nad gryzoniami nie jest wcale łatwa

52 drób w potrzebie – dom spokojnej starości dla kogutów

trochę kultury

54 Contarct Killer – w galerii: estetyczna inspiracja do etycznych rozważań

60 razem raźniej – rozmowa z Waldkiem Serwatką, muzykiem i twórcą portalu wegetarianie.pl

w ruchu

64 olimpiada w piaskownicy: otyłość u dzieci – lepiej zapobiegać niż leczyć

w drodze

68 z dala od kurortów – na rowerze z Bułgarii do Polski

74 oliwki o stu smakach – Andaluzja okiem weganki

 tak myślę

78 pańskim okiem – dlaczego kochamy Ratatuja, a tępimy prawdziwe szczury, czyli o ludziach, którzy lubią tylko ludzi.

Początkowo, badania nad wpływem stylu życia, w tym sposobu żywienia, na ryzyko chorób cywilizacyjnych skupiały się na obserwacjach ludzi dorosłych. Jednakże wraz z prowadzeniem ich wśród coraz młodszych osób, naukowcy w dalszym ciągu odnotowywali dobroczynny wpływ prozdrowotnych zachowań na zapobieganie tym schorzeniom.

W ostatnich latach wykazano związek między dietą w dzieciństwie, a nawet sposobem żywienia matki w trakcie ciąży, i późniejszym stanem zdrowia.

Co więcej, udowodniono, że wiele procesów biochemicznych organizmu jest „programowanych żywieniowo” we wczesnym okresie życia.

Programowanie żywieniowe to nowa dziedzina nauki, zajmująca się oceną wpływu wczesnego (łącznie z ciążą!)  sposobu żywienia na rozwój, stan zdrowia i ryzyko chorób cywilizacyjnych – głównych „zabójców” naszych czasów – w przyszłości.

Czy wiesz, że:

• wbrew temu co do niedawna sądzono, początek rozwoju miażdżycy obserwuje się już u dzieci?
• prewencja chorób cywilizacyjnych powinna rozpoczynać się od momentu poczęcia – w tym poprzez odpowiedni sposób żywienia?
• kompozycja diety w dzieciństwie wpływa bezpośrednio na procesy metaboliczne organizmu, z czego na część długofalowo?
• problem zbyt wysokich stężeń cholesterolu może dotyczyć także dzieci?
• znana jest już odpowiedź na pytanie „masło czy margaryna?”
• istnieje związek między jakością diety w dzieciństwie a późniejszą inteligencją?

O tych i innych zagadnieniach związanych optymalną dietą dziecka opowie Jakub Sobiecki – dietetyk z Instytutu Happymore, współautor badania „Ocena czynników ryzyka chorób krążeniowych u dzieci w wieku 2-10 lat odżywiających się dietą wegańską, wegetariańską i tradycyjną”.

Wykład odbędzie się 10 maja w czwartek, o godz. 17.30, w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, przy pl. Bankowym 3/5, w sali 169

Dołącz na facebooku

Patronami medialnymi jest magazyn Vege i E-Akademia Rodziców

Więcj informacji: u.rzeszutek@vege.com.pl

Wykład odbywa się w ramach Ogólnopolskiego Tygodnia Wegetarianizmu

Spotkanie z czytelnikami odbędzie się w najbliższą środę 25.04.2012 r. o godzinie 18:00 w Salonie Empik w CH Junior przy ul. Marszałkowskiej 116/122.

„Szczęśliwy Pies” – wydanie rozszerzone i uaktualnione

to książka dla osób, które pragną po raz pierwszy przyjąć psa do swojego domu oraz dla właścicieli psów, którzy chcieliby w bardziej świadomy sposób zadbać o swojego pupila.

Autorka w przystępny sposób przekazuje praktyczną wiedzę niezbędną do prawidłowego wychowania i utrzymania psa. Tematyka poruszana w książce obejmuje najważniejsze zagadnienia dotyczące: – wychowania – żywienia – rozmnażania i sterylizacji – profilaktyki – doboru rasy Celem książki jest podniesienie ogólnej wiedzy i wrażliwości właścicieli psów, co powinno zaowocować lepszym zrozumieniem psychiki i potrzeb psa, ułatwić rozwiązywanie codziennych problemów, co w konsekwencji zwiększy zadowolenie właściciela oraz bezpieczeństwo domowników.

Wydawałoby się, że o naszych czworonożnych towarzyszach powiedziano już wszystko Okazuje się jednak, że nie! Dorota Sumińska kolejny raz zadziwia nas wnikliwą analizą psiej natury. Co więcej, przybliża nam tematy bardzo ważne i trudne – dotyczące sterylizacji i kastracji, bezdomności zwierząt, adopcji starszych psów. We wznowieniu Szczęśliwego psa uświadamia nam nie tylko to, jak wielkim szczęściem jest być opiekunem psów, ale też jak wiele szczęścia możemy im ofiarować. Jednym z najpiękniejszych przesłań uzupełnionego wydania tej książki jest stwierdzenie, że to my, ludzie, powinniśmy uczyć się od naszych psich przyjaciół prawdziwej mądrości, pogody ducha i bezinteresowności. Kiedy zmienimy nasz punkt widzenia na żyjące wokół nas zwierzęta, z pewnością dostrzeżemy w ich oczach wielką radość, uśmiech i szczęście. Okażmy psu serce i zrozumienie, a zwykły kundelek stanie się najwspanialszym „rasowym” towarzyszem.

Książkę tę polecam zarówno przyszłym psim opiekunom, jak i wszystkim tym, którzy już cieszą się przyjaźnią swoich czworonogów jako cenne uzupełnienie wiedzy o prawidłowej opiece nad nimi. Myślę, że treść i przesłanie wznowionego wydania zgodne jest z tym, co chciałyby nam przekazać bezdomne zwierzęta oczekujące na odmianę swojego losu.

Anna Szwapczyńska

Fundacja „Międzynarodowy Ruch na Rzecz Zwierząt – Viva!”

 Tradycyjna medycyna czasem ma rację, a czasem szkodzi. Dziś potrafimy już naukowo sprawdzić, co naprawdę działa. O leczeniu dietą rozmawiamy z Małgorzatą Desmond

Rozmawiała: Katarzyna Kaniewska

Od ponad roku przyjeżdżasz regularnie do Polski, by leczyć dietą w Centrum Medycyny Żywienia. Co sądzisz o świadomości zdrowotnej w naszym kraju?

Główny problem w Polsce polega na tym, że na temat zdrowia często wypowiadają się osoby, które nie mają żadnej wiedzy medycznej, a tym bardziej dietetycznej. W radiu, telewizji, gazetach. Ostatnio zjawisko to jest szczególnie widoczne w internecie. Wielu chce pisać o zdrowym żywieniu, nie sięgając po naukowe badania. Nie dotyczy to tylko blogerów i samozwańczych uzdrawiaczy internetowych. Bardzo często żywieniowych sensacji szukają dziennikarze.

Co badania mówią o ostatnich dietetycznych krzykach mody? 

Dieta Dukana czy dieta według grupy krwi to wszystko diety-cud, które nie są potwierdzone żadnymi danymi naukowymi. Niewielu ludzi jest świadomych, że Pierre Dukan nie opublikował żadnego badania klinicznego, które by sprawdziło, jakie jest krótko- i średnioterminowe bezpieczeństwo jego diety. Niestety w mediach nikt nie wspomina o dowodach naukowych, wszyscy skupiają się na krótkotrwałych efektach. Do tego dochodzi jeszcze medycyna chińska i dieta  pięciu przemian („Nie jedz bananów zimą, bo wychładzają organizm”…). Takie stwierdzenia działają na mnie jak płachta na byka. Tego typu filozofia przestrzega, by nie jeść pomarańczy, bo pochodzą nie z naszej strefy klimatycznej, a jednocześnie dopuszcza się cynamon, imbir czy suszone daktyle lub figi, choć przecież też nie pochodzą z Polski. To brak konsekwencji, nie mówiąc już o tym, że nie ma żadnych badań potwierdzających słuszność tych teorii.  Osoby głoszące takie poglądy nie zdają sobie chyba sprawy z tego, że przewód pokarmowy człowieka wyewoluował w Afryce i owoce egzotyczne są dla nas  pożywieniem w pewnym sensie rodzimym.

Dlaczego dawne, tradycyjne kuchnie, diety, systemy lecznicze nie są dobre? Czy ludzie nie wiedzieli wcześniej, jak zdrowo jeść? Przecież mieli świadomóść, że jedzenia ma wpływ na zdowier. Na tym bazowała medycyna wschodnia, a i w Europie Hipokrates pisał, że pokarm ma być naszym lekarstwem.

Tak. Ale po pierwsze dawniej chorowaliśmy na zupełnie inne choroby, inne była dieta i dostępne produkty. Poza tym te informacje nie były ustrukturyzowane, zbadane naukowo. Medycyna opierała się na domysłach, danych anegdotycznych. Teraz dysponujemy narzędziami, które pozwalają nam zbadać, co działa, a co jest taką niesprawdzoną anegdotą czy czyimś indywidualnym poglądem.

Ale starodawna medycyna często okazuje się skuteczna..

Niektóre jej elementy tak, niektóre nie. Niektóre okazują się wręcz szkodliwe. Dopiero naukowe podejście pozwala to sprawdzić, zweryfikować, co działa rzeczywiście, a co nie.  Podejście do żywienia powinno się opierać przede wszystkim na wiarygodnych dowodach naukowych.  Tego naukowego podejścia nauczyłam się  na studiach medycyny żywienia w Londynie. Tam uczy się krytycznego myślenia, analizowania obiektywnych danych i formuowania na tej podstawie myśli, stawiania tez.  Żywieniowiec nie może promować podejścia, które wydaje mu się słuszne, bo np. u jednego z jego pacjentów zadziałało. Musi mówić i pisać rzeczy, które albo są bardzo dobrze ugruntowane, albo istnieje dużo mechanizmów sugerujących, że są one prawdopodobne. Bo nie na wszystko mamy i musimy mieć 100-proc. dowody. Najważniejsze, by dieta, którą stosujemy, nie szkodziła.

Nauczyłaś się więc odpowiedzialności za słowo. Proszę zatem o w pełni odpowiedzialną odpowiedź: czy jedzenie ma znaczenie?

Około 46 proc. zgonów w Polsce i innych krajach rozwiniętych  jest spowodowane chorobami układu krążenia. Około  i 25 proc. – nowotworami złośliwymi.  Wg WHO 90 proc. osób umierających na chorbę niedokrwienną serca, głównego przedstawiciela chorób krążenia, posiada czynniki ryzyka  spowodowane niezdrowym stylem życia, w tym nieodpowiednią dietą. Według Światowego Funduszu Badań nad Rakiem od 30 do 60 proc. nowotworów można by zapobiec poprzez zmianę diety i aktywność fizyczną. Badania wykazują, że nasze nawyki żywieniowe są również odpowiedzialne za epidemię cukrzycy typu II.  Obecnie w krajach rozwiniętych obserwuje się wzrost odsetka osób obciążonych otyłością lub nadwagą. Medycyna żywienia wchodzi w skład medycyny stylu życia (Lifestyle Medicine), która wyłoniła się przede wszystkim z prowadzonych od lat 50. – kiedy to jeszcze nie wiedzieliśmy, skąd się biorą choroby serca czy nowotwory, nie mieliśmy pojęcia, jak szkodliwe są papierosy - obserwacji epidemiologicznych różnych kultur. To epidemiologowie zaobserowali, że w różnych częściach planety ludzie chorują na różne choroby, a występowanie chorób pokrywa się z odmiennym stylem życia i jedzenia w różnych krajach. Odkryto ogromne różnice pomiędzy zachorowalnościa na chorobę niedokrwienną serca np. w Japonii i w Finlandii. W wyniku tych obserwacji, jak również wielu innych prowadzonych później badań, naukowcy doszli do wniosku, że dieta ma ogromny wpływ na nasze zdrowie. Że to nie przede wszystkim geny warunkują choroby cywilizacyjne. Ustalono, że znaczenie ma także niepalenie papierosów, ćwiczenia fizyczne i higiena psychiczna. To są cztery zasadnicze elementy medycyny stylu życia.

Na czym polega ten ogromny wpływ diety?

To samo pytanie zadali sobie naukowcy. Aby to zbadać, wykonano m.in. prospektywne badania epidemiologiczne. Zainwestowano miliardy dolarów w badania nad wielkimi grupami ludzi. Pojedyncze badanie dotyczyło np. 20 tys osób. Każdą z nich przebadano i obserowano pod wieloma względami, np. diety i aktywności fizycznej. I, co jest bardzo ważne, dane z Japonii pokrywaly się z danymi z USA. Na przykład w Japonii jadło się m.in. mniej mięsa, a więcej ryżu i warzyw, i w konsekwencji było tam mniej chorób serca. Podobną zależność zaobserwowaliśmy w Stanach Zjednoczonych. Osoby które tu jedzą mniej mięsa i więcej warzyw, też mają mniej chorób serca. Udowodniono w tych badaniach, że przestrzeganie pewnych wzorów żywieniowych wiąże się z konsekwencjami zdrowotnymi. 20-30 lat temu naukowcy zajmujący się medycyną żywienia stwierdzili, że skoro mamy udokumentowany na poziomie populacyjnym wpływ diety na prewencję głównych chorób cywilizacyjnych, to należy spróbować zastosować  dietę najzdrowszych na świecie populacji u osób chorych na te choroby. To była zupełnie dieta inna od tej, którą w Stanach Zjednoczonych podawano w szpitalach osobom chorym na serce. Dr Dean Ornish poprzez badanie kliniczne interwencyjne udowodnił, że dieta może mieć nie tylko działanie prewencyjne, ale również może leczyć. Wykazał, że po roku stosowania diety roślinnej u pacjentów cofnęła się miażdżyca, a cholesterol spadł im o 40 proc. w porównaniu do grupy kontrolnej z dietą zalecaną wówczas przez Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne. Dr Ornish kontynuował badania przez 20 lat, na większej liczbie pacjentów w liczniejszych szpitalach. Wielkim osiągnięciem było uznanie metody dra Ornisha przez Departament Zdrowia USA w grudniu 2010 roku. Została zaakceptowana jako terauetyczna opcja dla pacjentów, którzy kwalifikują się do leczenia farmakologicznego i operacyjnego.

To jest świeża sprawa! To tak naprawdę rok temu.

Bardzo świeża. Teraz każdy ubezpieczony Amerykanin, który kwalifikuje się do operacji bypassowych czy angioplastyki, jest po zawale, ma wysoki cholesterol, miażdżycę, cukrzycę typu II, nadciśnienie, nadwagę czy otyłość, może poddać się terapii doktora Ornisha. Zanim pójdzie na te operacje lub bardziej się rozchoruje. I państwo za to zapłaci! Za leczenie dietą roślinną! Państwo się na to zgodziło z czysto finansowych powodów. Program dra Ornisha jest tańszy niż operacje, zabiegi, leki.

Wszytskie naukowo poważane badania pochłaniają wiele czasu, nie rok dwa, tylko dziesiątki lat. A przecież ciężko chorzy ludzie nie mają czasu, by czekać. Wiele wiemy z tradycji, historii, z różnych kultur. Nie ma jeszcze naukowych dowodów, wieloletnich profesjonalnych badań, ale wszytsko wskazuje na to, że rzeczy te są prawdziwe i działają. Czy wy się na tej starej wiedzy opieracie, czy korzystacie z niej w medycynie żywienia?

To jest bardzo dobre pytanie. Po pierwsze, mamy to szczęście, że żyjemy w 2012 roku – badania epidemiologiczne trwają już długo, od lat 50. Danych na temat  chorób, które nas najczęściej nękają, czyli nowotworów, chorób serca, cukrzycy, nadciśnienia, mamy na tyle dużo, żeby móc działać. Po drugie, poniekąd korzystamy z dawnej wiedzy. Badania epidemiologiczne na populacjach, które odżywiały się tradycyjną diętą roślinną, trwały dziesiątki lat. Przykładem są obserwacje starszych mieszkańców Okinawy, którzy odżywiali się dietą prawie w 100 proc. roślinną i jeszcze kilkanaście lat temu byli najbardziej długowieczną populacją w świecie. Obecnie styl odżywiania upodobnił się na tej wyspie do wzorców zachodnich. Doszło do tego, że zachorowalność na otyłość i choroby krążenia na Okinawie jest teraz najwyższa w Japonii.

Cały czas mówimy cały czas o chorobach kardiologicznych…

Ponieważ na  ten temat  mamy bardzo silne dane. Efekt redukcji stężenia cholesterolu za pomocą diety roślinnej, w której skład wchodzą niskoprzetworzone produkty, (choć niekoniecznie 100-proc. wegańskiej)  jest porównywalny do terapii lekami. Przeciętnie badania mówią, że stężenie cholesterolu spada o 36-40 proc. Na tradycyjnie zalecanych dietach w hipercholesterolemii – o około 5 proc.

A co z cukrzycą?

Jeśli chodzi o cukrzycę typu II, to w badaniach porównywano wegańską dietę niskotłuszczową z dietą zalecaną przez Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne. I znowu dieta wegańska była kilkakrotnie razy skuteczniejsza. To były badania z randomizacją (tzn. osoby w podobnym stanie podzielono losowo na dwie grupy i sprawdzano, jak sobie radzą). U osób na diecie wegańskiej hemoglobina glikowana (wskaźnik natężenia cukrzycy – przyp. red.) spadała trzy razy bardziej niż u osób na diecie tradycyjnej. Również w Czechach analizowano wpływ diety roślinnej i tradycyjnie zalecanej diety cukrzycowej  w badaniu z randomizacją. Wykazano, że dieta wegetariańska dziewięć razy skuteczniej przywracała wrażliwość na insulinę. Badań o wpływ diety wegetariańskiej na o cukrzycę jest sporo. Prowadzone są od lat 70. W więkoszości z nich nie stosowano randomizacji. Badano jedną grupę ludzi. Analizowano, jak reaguje na dietę wegateriańską czy wegańską. W niektórych badaniach niektórzy pacjenci mogli wręcz odstawić leki. I ja również u moich pacjentów obserwuję, że ta dieta przywraca wrażliwość na insulinę. Sam organizm zaczyna lepiej metabolizować cukier, poziom cukru się obniża. Wiadomo na pewno, że niskotłuszczowa dieta wegańska z dużą ilością warzyw i owoców obniża stan zapalny organizmu i zmniejsza liczbę takich malutkich kropelek tłuszczu w komórkach mięśniowych. Te zmiany doprowadzają do usprawnia działania insuliny. Wtedy trzeba tej insuliny mniej, ona lepiej działa i efektywniej obniża glukozę. Oczywiście zbyt duży poziom insuliny wiąże się też z większą miażdżycą, większym ciśnieniem, i nadciśnieniem.

No właśnie, choroby są ze sobą powiązane…

Bardzo powiązane, wieloma mechanizmami.I dieta roślinna działa pozytyniwe na wielu płaszczyznach. Dr Jenkins z wydziału biochemii żywienia Uniwersytetu Toronto, który jest twórcą pojęcia indeksu glikemicznego, nazwał ją „dietą portfolio“. Działa jak portfolio leków jednocześnie: na nadciśnienie, na cukier, na cholesterol, na stan zapalny.

Są jeszcze jakieś inne choroby, w których dieta może mieć pozytywne działanie?

Zajmuję się nadciśnieniem, cholesterolem, cukrzycą, miażdżycą, nadwagą, również dną moczanową. Bo dieta roślinna obniża również poziom kwasu moczowego. Dodatkowo duża część moich pacjentów to osoby z autoimmunologicznymi chorobami reumatologicznymi, czyli takimi schorzeniami jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalnie stawów, reaktywne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczyca, toczeń rumieniowaty.

Łuszczyca i reumatyzm są związane z dietą?

Badania ostatnich 15 lat wskazują na to, że wiele procesów autoimmunologicznych zaczyna się w jelicie. Przegląd badań sugeruje, że ze wszystkich interwencji dietetycznych w reumatoidalnym zapaleniu stawów to diety wegetariańskie (często z eliminacją poszczególnych produktów, takich jak zboża zawierające gluten czy kukurydza) jako jedyne dają wymierny efekt. Wpływają na redukcję  bólu (objawy subiektywne), zmniejszenie stanu zapalnego w organizmie (objawy obiektywne, które  można sprawdzić laboratoryjnie).  Nie mamy tutaj tak mocnych dowodów naukowych jak przy wcześniej wspomnianych chorobach. Sprawa nie jest w tym przypadku tak jasna jak przy cholesterolu. I nie u wszystkich pacjentów obserwujemy te efekty.

Rozumiem, że dla większości ludzi w naszej kulturze jest to trudna dieta.

Na początku, ale wszystko, do czego jesteśmy przekonani, po jakimś czasie staje się łatwe. Szczególnie kiedy czujemy efekty. Trzeba się przekonać, mieć świadomość i motywację.  Chcę tu jednak zaznaczyć, że dieta, którą stosuję u pacjentów, nie musi być dietą 100-proc. wegańską, aby przyniosła efekty. Często jest to dieta roślinna w 90 proc. (dopuszczamy ryby lub drób 1 lub 2 razy w tygodniu) . Natomiast zawsze jest to dieta oparta na produktach niskoprzetworzonych, czyli nie ma w niej cukru, olejów itp.

A co z nowotworami?

Światowy Fundusz Badan nad Rakiem czy Amerykański Instytut Badań nad Rakiem informuje wyraźnie, że w większości nowotworów dziedziczenie genetyczne to tylko 5-10 proc. ryzyka. Większość to czynniki środowiskowe, czyli w dużej mierze zależne od nas samych.  Jeśli chodzi o osoby ze zdiagnozowanym nowotworem, to  wspomniane organizacje informują, że poprzez dietę opartą na produktach roślinnych można zmniejszyć ryzyko nawrotu pewnych nowotworów.

Dlaczego więc lekarze tak rzadko próbują leczyć dietą?

Mało jest na ten temat informacji. W dzisiejszej medycynie fundusze na badania pochodzą coraz najczęściej ze źródeł przemysłu produkującego leki czy urządzenia medyczne. Na badania działania żywienia jest zdecydowanie mniej chętnych sponsorów i przez to jest mniej publikacji na ten temat.  O tej dysproporcji w podaży informacji na temat opcji terapeutycznych mówią bardzo głośno takie organizacje jak American College of Preventive Medicine czy Americal College of Lifestyle Medicine.  Zmiana tej dysproporcji bardzo by się nam przydała. Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne opublikowało w 2002 roku w czasopiśmie „Circulation” przegląd badań, wnioskując, że poprzez przestrzeganie zdrowego trybu życia, w tym także zdrowej diety, można by praktycznie wyeliminować epidemię choroby niedokrwiennej serca u wszystkich osób przed 70. rokiem życia. Profesor Wiliam C. Roberts, od 25 lat redaktor naczelny „American Journal of Cardiology”, jedna z najwybitniejszych postaci w dzisiejszej kardiologii, twierdzi, że dzięki przejściu na dietę roślinną można by było całkowicie wyeliminować epidemię chorób serca.

Małgorzata Desmond - specjalista medycyny żywienia, dietetyk. Ukończyła Medycynę Żywienia na University of West London, Dietetykę na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, kurs Epidemiologii Żywienia w Imperial College London oraz kurs zdrowia publicznego na Harwardzie. Prowadzi konsultacje oraz programy terapii żywieniowej w Carolina Medical Center.

Magazyn Vege jest patronem medialnym wykładu Małgorzaty Desmond  ”Zdrowie NIE w pigułce”, który odbędzie się 9 maja w Warszawie w ramach Ogólnopolskiego Tygodnia Wegetarianizmu. Zapraszamy!

Dołącz na facebooku

Kto jest nominowany?

Magazyn Vege nominował trzech wspaniałych kandydatów, także wierzymy, że będziecie mieli niezły orzech do zgryzienia

Nominowani to:

Wydawnictwo Galaktyka za wydanie polskiego przekładu The China Study: Nowoczesne Zasady Odżywiania

 Twórcy „To tylko zwierzęta” – za nakręcenie pierwszego, polskiego, pełnometrażowego filmu o prawach zwierząt

 Papaya Films Sp. zo.o. za przygotowanie spotu „Zostań wege na 30 dni”

Głosować można aż do 7 maja (poniedziałek) do godziny 12.00 – wtedy sonda zostanie zamknięta.

Statuetkę, dla zwycięzcy zaprojektował i zasponsorował: Mazela Centrum Grawerskie 69 Lat Rodzinnych Tradycji – Nowoczesna Technologia 

Uroczyste ogłoszenie zwycięzcy nastąpi 11 maja podczas Gali Magazynu VEGE.

Już dziś zapraszamy na Galę wszystkich naszych Czytelników!

Gala odbędzie się w Traffic Clubie w Warszawie na ul. Brackiej 25. Start godz. 17.00

Galę poprowadzi Michał Piróg.

Oprócz rozdania nagród podczas Gali przyznane zostaną certyfikaty Fundacji Viva dla produktów i usług wegetariańskich i wegańskich. Zorganizowana zostanie także wystawa niniejszych produktów.

Specjalnie na tę okazję Michał Piróg zaprojektował… Lulka… Oczywiście nie zdradzimy co to będzie, ale pierwszy, zaprojektowany przez Michała Lulek będzie można wylicytować podczas Gali!

Mamy nadzieję, że będziecie razem z nami! Już dziś zapraszamy!

Autor: Ewa Rzeszutek

Zwyczaj gotowania zup na kości powoli zanika, ale nadal sporo osób nie wyobraża sobie pomidorowej czy ogórkowej bez masła i śmietanki. Okazuje się jednak, że wegańskie wersje tradycyjnych zup są równie smaczne, a dużo zdrowsze i zdecydowanie mniej kaloryczne. Kolejną zaletą jest ich niska cena – za naprawdę niewielką kwotę można przygotować wielki garnek zupy, który starczy na kilka dni dla całej rodziny. Przynajmniej w teorii, bo w praktyce garnek opróżnia się zwykle dużo szybciej. Szczególnie w chłodne dni, kiedy talerz gorącej zarzutki stawia na nogi niczym kawa wczesnym rankiem.

Krem z brokułów

6 zanim zmarchwystał

dlaczego człowiek uznał, że zabijanie i składanie ofiar jest miłe bogom?

dobra karma

10 smaczne, łatwe święta

pomysły na oryginalne polskie potrawy na wielkanocny stół

damy radę

18 na wesoło, a bez jaj

podaruj sobie odrobinę koloru, własnoręcznie

tworząc wiosenne dekoracje

20 zróbmy sobie sad

owocowy ogród na działce lub balkonie

24 zwierzak wolałby naturalnie

jak ekologicznie zadbać o czystość i zdrowie naszych czworonogów

na zdrowie

29 zdrowie (nie) w pigułce

kiedy i jakie suplementy są nam niezbędne?

32 alternatywa dla skrzydełek

ekologiczne rozwiązanie dla pań na comiesięczne dolegliwości

vegebryci

34 moda przemija, styl pozostaje

– Maja Sablewska o wizerunku, modzie i wyrażaniu siebie

w odbiciu

40 kremem czasu nie zatrzymasz

czy na pewno wiemy, co skrywają stosowane na co dzień kosmetyki?

wegemaluch

42 bliżej, czyli lepiej

metoda wychowawcza, która stawia na intuicję i zrozumienie

eko – logika

46 koszty spadną na wszytskich

dewastujący wpływ ferm na środowisko i ekonomię

zwierzyniec

52 ptasi móżdżek to komplement!

inteligencja kur przerasta wszelkie oczekiwania

54 historia wyjątkowa

co się dziś dzieje w schronisku w Korabiewicach

58 polityka jednego psa

zmiany w świadomości społecznej i prawach zwierząt w Chinach

60 żółw to nie pies

niełatwa opieka nad pancernymi przyjaciółmi

w drodze

62 szlakiem soli i kadzidła

Jordania – nie dla wszystkich będzie Ziemią Obiecaną

68 nirwana z łopatą w ręku

jak poznać świat od podszewki? Przez wolontariat

w ruchu

72 tajski boks na słabości

o ciężkim treningu, który może przynosić niezwykłą radość

74 gdy dopadnie Cię kontuzja…

jak wykorzystać czas sportowej abstynencji?

tak myślę

76 kot, który nie był tym kotem

mruczący szaman spokoju w felietonie Izy Szolc

78 każdy ma swój Skaryszew

Monika Bukowska: subiektywna relacja z końskiego targu

Tekst: Anna Szwapczyńska

Polacy zwykli świętować zmartwychwstanie Chrystusa przy stole pełnym mięsa i jego przetworów. I – oczywiście – jaj. Jeśli urządzacie święta w domu, kłopot jest mniejszy. Możecie skorzystać z naszych propozycji, choć i własna kulinarna inwencja na pewno da wam wiele radości. Nic przecież nie stoi na przeszkodzie, żeby na przykład zmodyfikować nasze przepisy i dostosować je do swoich upodobań.

Lubicie grzyby? Zastąpcie koncentrat pomidorowy w przepisie na roladki startymi i uduszonymi na oliwie pieczarkami. Albo do sojowego pasztetu dodajcie namoczone, a następnie ugotowane suszone podgrzybki. Chcecie bardziej tradycyjnego dresingu do świątecznego śniadania? Dodajcie tarty chrzan do pasty z awokado.

Przy takim zestawie wystarczy odrobinę wiosennych dodatków – bazi, tulipanów, żonkili czy dekoracji z kiełków itp., żeby świąteczny stół wyglądał zachwycająco! I zamiast pisanek postawcie jajka z czekolady. A cukrowy baranek przypomni wam dzieciństwo.

Jeśli zaś wybieracie się do jeszcze niezmodyfikowanych tradycjonalistów, możecie własnoręcznie wykonane specjały zabrać ze sobą. Oczywiście tyle, żeby i mięsożerni biesiadnicy mogli przynajmniej spróbować, jak pysznie można świętować bez wyrzutów sumienia.

Tradycyjny Żurek

żurek z butelki – 0,5 l
woda – 2 l
bulion warzywny z kostki lub wywar z włoszczyzny
liść laurowy
ziele angielskie
cebula – 1 szt., nieduża
czosnek – 3-4 spore ząbki
olej lub oliwa z oliwek
majeranek – spora garść
sól
pieprz (lub pieprz ziołowy)
ziemniaki

kiełbaski sojowe

Przygotowanie:

Ziemniaki obieramy i gotujemy.

Do bulionu z kostki lub wody (2 litry) wrzucamy przekrojoną na pół podpaloną nad ogniem cebulę, obrane, lekko zgniecione płaską częścią noża ząbki czosnku (oprócz jednego, który dodamy na koniec), listek laurowy i ziele angielskie. Gotujemy 10 min. Następnie wlewamy żurek (razem z mąką, która po ugotowaniu dodatkowo zagęszcza zupę) i doprowadzamy do wrzenia. Wrzucamy sporą garść majeranku oraz ostatni ząbek czosnku przeciśnięty przez wyciskarkę, drobno posiekany lub utarty na tarce o drobnych oczkach. Trzymamy na ogniu jeszcze chwilę, ale tak, żeby nie dopuścić do wrzenia, dzięki temu czosnek i majeranek dadzą zupie aromat, ale nie zgorzknieją i nie popsują całego efektu. Na koniec dodajemy oliwę i doprawiamy do smaku.

Podajemy z ziemniakami (mogą być ugniecione lub w ugotowane w kostkę i dodane do zupy), można też podać z kiełbaskami sojowymi.

Wskazówki i uwagi:

Majeranek warto najpierw rozetrzeć kciukiem w zagłębieniu dłoni, co wydobędzie z niego trochę więcej aromatu. Powinno go być sporo!

Zakręcone roladki

Ciasto na naleśniki

2 szklanki mąki

Około 2 szklanek wody

1 łyżka oleju

½ łyżeczki soli

½ łyżeczki cukru

Pasta z grochu

1 szklanka namoczonego i ugotowanego grochu (lub puszka cieciorki konserwowej)

2 łyżki oliwy z oliwek

sól

pieprz ziołowy

papryka słodka

1 łyżka koncentratu pomidorowego

Przygotować ciasto – wymieszać wszystkie składniki na konsystencję ciasta na naleśniki (ciasto powinno lać się ciągłym cienkim strumykiem z przechylonej łyżki), a następnie usmażyć na rozgrzanej patelni na w miarę cienkie naleśniki.

Ugotowany groch (lub cieciorkę) zmiksować z oliwą z oliwek i koncentratem na gładką, dość jędrną pastę. Doprawić solą, pieprzem ziołowym i słodką papryką do smaku. Następnie masę rozsmarować na 1-2 mmna naleśnikach i ścisło zwinąć placek. Zawinięte w ruloniki naleśniki odstawić na godzinę do lodówki. Po wyjęciu pociąć w poprzek rulonu na około 1-cm talarki. Przybić wykałaczkami i ułożyć na półmisku.

Wskazówki i uwagi:

Pastę z grochu lub cieciorki możemy modyfikować poprzez dodawanie innych składników – np. zamiast koncentratu możemy dodać trochę majonezu sojowego następnie zmieszać ze świeżą posiekaną natką pietruszki i mieszanką ziół do sałatek, co pozwoli nam otrzymać pastę ziołową.

Zielone masło z rzeżuchą

1 avocado

1 łyżka oliwy z oliwek

½ cytryny

sól

kiełki rzeżuchy

Przygotowanie:

Miękkie avokado przeciąć na pół, wyjąć pestkę i wyciągnąć łyżeczką miąższ. Zmiskować w blenderze z odrobiną oliwy z oliwek i cytryną, doprawić solą. Rzeżuchę posiekać i dodać do pasty.

Pasztet sojowy z oliwkami

Składniki:

2 szkl. soi
1 łyżeczka soli
3 ząbki czosnku
2 duże cebule
bułka tarta
3-4 łyżeczki mąki ziemniaczanej
majeranek
pieprz ziołowy
papryka słodka
2-3 łyżki oleju słonecznikowego
oliwki zielone (mogą być z nadzieniem paprykowym, co nada pasztetowi koloru) lub czarne, lub oba rodzaje

Soję zamoczyć na kilka godzin (najlepiej na noc). Następnie gotować z solą i czosnkiem, w małej ilości wody przez około 1-1,5 godz. Korzystając z szybkowaru, możemy skrócić czas gotowania soi do około 30 min.

Ugotowaną soję odcedzić i zmielić w malakserze lub dwukrotnie przez maszynkę do mielenia. Zmielić też surowe cebule i dodać suchą bułkę tartą, aby wchłonęła resztę sosu. Następnie dodać mąkę ziemniaczaną, sól i inne przyprawy, oraz trochę olejuKolorowe oliwki dokładnie wymieszać z masą.

Pasztet piec w wąskiej brytfance posmarowanej olejem i wysypanej bułką tartą, w piekarniku rozgrzanym do180 st. C przez ok. 1/2 godz.

Wskazówki i uwagi:

Konsystencję pasztetu regulujemy poprzez dodaną ilość bułki tartej – przy małej ilości pasztet nabierze konsystencji pasty do rozsmarowywania, przy dodaniu większej ilości pasztet będzie bardziej suchy, należy jednak uważać, by nie dodać jej zbyt dużo, aby pasztet się nie kruszył.

Babka drożdżowa

3 szklanki mąki

3 dag drożdży

0.8 szklanki mleka sojowego

0.5 szklanki cukru

1 łyżeczka soli

3/4 margaryny wegańskiej

pół szklanki orzechów

pół szklanki rodzynek

cukier-puder do posypania

Przygotowanie:

Mleko podgrzać, rozpuścić w nim drożdże, dodać 3-4 łyżki mąki i odstawić pod przykryciem w ciepłe miejsce na 15 minut. Następnie dodać resztę mąki, cukier, sól, tłuszcz roślinnny i zagnieść ciasto na gładką, miękką masę. Odstawić na 1,5 godziny. Do ciasta dodać namoczone wcześniej i wypłukane rodzynki oraz orzechy. Formę na babkę wysmarowć tłuszczem i posypać bułką tartą. Odstawić na kolejne pół godziny. Piec w T 200 stopni C około 1 godziny. Po upieczenie pozostawić w formie na około 10 minut. Następnie wyjąć i posypać cukrem pudrem lub polać lukrem.